Zobacz Grafik zajęć
Zobacz Terminarz wydarzeń

Uzdrawiająca moc uważności w przeciwdziałaniu depresji

Mindfulness w bardzo szybkim tempie zyskuje popularność, w ostatnim czasie również w Polsce. Nic dziwnego, nowiem ta metoda ma niezwykłą skuteczność, którą wykazują liczne badania, również te w obszarze przeciwdziałania depresji czy redukcji negatywnych emocji i stresu.

Mindfulness oznacza bycie „w pełni umysłu”, definiując uważność jako pełną świadomość osiąganą w następstwie celowego i nieosądzającego skierowania uwagi na chwilę bieżącą. W efekcie możliwe staje się widzenie rzeczy dokładnie takimi, jakie są i tylko takimi.  Taka na pozór niewielka zmiana sposobu percepcji niesie za sobą ogromny potencjał dając możliwość zatrzymania się i skierowania uwagi do wewnątrz i dostrzeżenia tego, co  w nas prawdziwe.  A uważne dostrzeganie własnych myśli, przekonań i emocji, takimi jakimi są, otwiera nową przestrzeń do zmiany.

Zdawanie sobie sprawy z tego, co robimy, w momencie w którym to robimy pozwala na dokonywanie w pełni świadomych wyborów naszego toku myślenia i  działania. Nasze umysły choć mogą pracować w kilku różnych trybach myślenia, często pozostają niejako na automatycznym pilocie.  Rutynowe sposoby interpretowania i reagowania,  uruchamiają nawykowe zachowania, znane i typowe dla nas emocje, a w konsekwencji rozpamiętywanie, negatywne myślenie, stres czy depresję, które co należy podkreślić, w mniejszym stopniu związane są z tym co aktualne, a w większym z tym co przez nas negatywnie przewidywane lub negatywnie wspominane.  Innymi słowy, działając, myśląc i odczuwając w trybie automatycznego pilota nie dostrzegamy już rzeczy takimi jakimi są, lecz takimi jakimi schematycznie zwykliśmy je postrzegać.

Kiedy natomiast jesteśmy uważnie świadomi tego, co robimy i co odczuwamy, wprowadzamy nowy sposób postrzegania i przestawiamy nasz umysł w inny tryb, w którym znacznie mniej prawdopodobne jest utknięcie w schemacie negatywnego czy nawet obsesyjnego myślenia.

Taki transformujący i zapobiegawczy wpływ świadomej uważności dostrzegł dr Jon Kabat-Zinn tworząc w oparciu o praktykę mindfulness program medyczny i psycho-edukacyjny dla osób cierpiących na chroniczny ból fizyczny i zaburzenia emocjonalne.  Ogromna skuteczność technik redukcji stresu opartych na uważności spowodowała wypracowanie terapii opartej na uważności i skoncentrowanej na zapobieganiu nawrotom depresji.

Utrzymywanie się i pogłębianie depresji jest często zasilane strumieniami negatywnych myśli nieustająco przepływających w umyśle (takich jak „moje życie to dramat”, „nie dam rady już dalej”, „co jest ze mną nie tak?” itp.). Przekierowanie uwagi z tych nawracających strumieni myślowych, na uważne uświadamianie i doświadczanie tego co robimy i co odczuwamy dokładnie w chwili kiedy to robimy i odczuwamy, osłabia i ostatecznie odłącza to co w naszym umyśle utrzymuje nas w depresji.

W praktyce mindfulness zwracamy uwagę na nasze doświadczenie, ale nie zatapiamy się w nim. Oznacza to, że z czasem jesteśmy w stanie rozwijać inny stosunek do trudnych doświadczeń.  Ostatecznie możemy dostrzegać negatywne depresyjne myśli dokładnie takimi jak są i czym są – jedynie nawykami myślenia, przychodzącymi i odchodzącymi. Możemy tym samym zobaczyć czym takie depresyjne myśli nie są, nie są „prawdą” o tym kim jesteśmy albo jaka nas czeka przyszłość., a zatem nie mają już takiej mocy utrzymywania nas w stresie czy depresji jak w chwili kiedy wydawały nam się niepodważalne i jedyne. Myśl jest tylko myślą, może trwać lub przemijać, może być zastępowana przez inną myśl.

Praktykowanie mindfulness nie jest zatem samo w sobie trudne ani w  sytuacji zapobiegania stresowi czy depresji ani jej terapii. Możemy być uważny w każdej chwili świadomie zmieniając sposób postrzegania i myślenia, tu i teraz. To co może stanowić wyzwanie, to pamiętanie o tym aby być uważnym, w życiu, na co dzień, w każdej jednej chwili. Jeśli bowiem mówimy o skuteczności i efektach, to mindfulness nie jest i nie może być jednorazową praktyką, ale raczej ciągłym  pogłębianym praktykowaniem.

Sylwia Rogala-Marciniak

certyfikowana nauczycielka MBSR